• asiathemes[at]gmail[dot]com
  • (2)245 23 68

Błąd kardynalny

admin      0    498 Views

Błąd kardynalny

Błąd kardynalny – co to? Jakie błędy kardynalne można popełnić na maturze z polskiego

Wszelkie przygotowania do matury mogą zostać zniweczone przez błąd kardynalny w arkuszu z języka polskiego. Kiedy ma on miejsce i jak wygląda? Przeczytaj i dowiedz się tego jeszcze przed maturą!

Błąd kardynalny – definicja

Według definicji CKE, błąd kardynalny to „błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego”. Najczęściej jego istnienie omawia się w kontekście rozprawki maturalnej, gdyż to właśnie w niej jest najłatwiej o jego wystąpienie. W konsekwencji błąd kardynalny może skutkować otrzymaniem zerowej liczby punktów za całą wykonaną pracę.

Same kryteria stwierdzania tego rodzaju błędu nie są jednak doprecyzowane. CKE nie opublikowało listy błędów kardynalnych, w związku z czym jego uznanie zależy tylko i wyłącznie od dobrej woli egzaminatora. Ci najczęściej podchodzą jednak do prac zestresowanych maturzystów z pozytywnym nastawieniem i rzadko korzystają z możliwości stwierdzenia błędu kardynalnego –

Błąd kardynalny a błąd rzeczowy

Błędy rzeczowe to pomyłki związane z błędnym opisaniem treści danej lektury. Tego typu błędy to np. pomylenie autorów, zmiana imienia postaci, złe przypisanie daty czy miejsca, niepoprawny opis danego wydarzenia. W zdecydowanej większości przypadków tego typu potknięcia są traktowane przez egzaminatorów jako drobne pomyłki, które skutkują utratą jednego lub kilku punktów z puli dostępnych dla maturalnego wypracowania. Do błędów rzeczowych zaliczają się jednak także znacznie groźniejsze dla uczniów błędy kardynalne, które skutkują w niezaliczeniu całej pracy.

Co ważne, błędy rzeczowe w zdecydowanej większości przypadków nie są błędami kardynalnymi. Owszem, powodują one odjęcie punktów od dostępnej puli, ale nie skutkują one dyskwalifikacją pracy. W przypadku wystąpienia tego typu pomyłek nie należy więc panikować – w takich sytuacjach większość komisji stara się działać na korzyść ucznia i zaliczać potknięcia do błędów rzeczowych, skupiając się jednocześnie na pozytywnych stronach wypracowania.

Zarówno błędów kardynalnych, jak i rzeczowych można skutecznie unikać, omijając fragmenty czy kwestie, których nie jesteśmy pewni. Przykładowo, gdy nie pamiętamy imienia wybranki głównego bohatera, możemy opisać ją za pomocą nazwiska czy wręcz innego rzeczownika – ukochana, piękność, narzeczona. Warto również wykreślić ze swojego wypracowania daty czy miejsca, co do których mamy choćby najmniejsze wątpliwości. W przypadku omawiania fragmentu lektury załączonego do arkusza, skupiaj się na faktach, które są w nim podane i korzystaj z własnej wiedzy o książce tylko wtedy, gdy jest to konieczne. Dzięki temu unikniesz błędów kardynalnych dotyczących lektury, które najczęściej przytrafiają się zestresowanym maturzystom.

Przykłady błędów kardynalnych. Jak ich uniknąć?

W praktyce mało który nauczyciel czy egzaminator spotkał się z maturzystą, którego praca nie została zaliczona przez błąd kardynalny. Stąd trudno jest jednoznacznie wyrokować, jakie potknięcie będzie miało tak fatalny koniec. Najczęściej jako przykłady błędów kardynalnych wymienia się kluczowe kwestie, które dają stuprocentową pewność, że uczeń nie zapoznał się z daną lekturą. Są to między innymi:

  • Pomylenie nazwiska autora książki np. Sienkiewicz z Mickiewiczem. W przypadku argumentu opartego o fragment tekstu załączony do arkusza nazwisko autora najczęściej jest podane – warto zerknąć na nie przed wpisaniem go w treść wypracowania. Pamiętaj również, że w przypadku paragrafów opartych na innych tekstach kultury nie musisz podawać nazwiska autora, co pozwoli Ci uniknąć błędu kardynalnego.
  • Błędne podanie epoki, czasu książki lub wydarzenia historycznego, które się z nią wiąże. Jeśli to możliwe, staraj się nie podawać dat, których nie jesteś w stu procentach pewien, gdyż ich zamiana jest poważnym błędem. Niestety, w wielu przypadkach podanie epoki może okazać się koniecznością, np. w przypadku omawiania więcej niż jednego dzieła z danego przedziału czasowego. Jeszcze przed egzaminem upewnij się, że dobrze wiesz, z której z nich pochodzą obowiązkowe lektury.
  • Błędna interpretacja dzieła. To błąd, który może się pojawić podczas rozprawki interpretacyjnej. Wybiera ją jednak znacznie mniejsza ilość uczniów. Większość z nich decyduje się na klasyczną rozprawkę z argumentami, w których jednak taki błąd także może się pojawić. Wchodzi on w grę w momencie, gdy chcemy podać interpretację obowiązkowej lektury. Ta jest najczęściej narzucona z góry, a znaczne od niej odstępstwa mogą zaważyć na losie pracy i spowodować błąd kardynalny.

Błąd kardynalny na maturze z matematyki – czy jest możliwy?

Błąd kardynalny najczęściej utożsamiany jest z egzaminem maturalnym z języka polskiego. Co ciekawe, najczęściej zdarza się on jednak na egzaminach z… matematyki. W przypadku matury z tego przedmiotu nie budzi on jednak takiego popłochu jak w przypadku mowy ojczystej – nie jest on bowiem tak drastyczny w skutkach, w związku z czym w oczach wielu nie jest to „typowy” błąd kardynalny.

Błąd kardynalny na egzaminie z matematyki pojawia się w momencie, gdy uczeń wykaże rażącą nieznajomość danej części przedmiotu. Najczęściej występuje on oczywiście w zadaniach otwartych. Gdy błąd kardynalny pojawi się w obliczeniach, cały wynik za dane zadanie zostaje wyzerowany. Na szczęście dla maturzystów, nie ma to jednak wpływu na dalsze losy reszty arkusza. Błąd kardynalny w matematyce nie będzie miał zatem aż tak drastycznych konsekwencji.

Jak często spotyka się błąd kardynalny?

W teorii każdy poważny błąd wskazujący na nieznajomość tekstu, do którego odnosi się uczeń, powinien zostać uznany za błąd kardynalny. Według relacji nauczycieli i egzaminatorów, taka sytuacja jednak bardzo rzadko występuje. W zdecydowanej większości przypadków komisje zalecają zwracanie większej uwagi na pozytywne strony danej pracy ze względu na stres, jaki towarzyszy maturzystom w czasie ich tworzenia. W związku z tym w praktyce błąd kardynalny występuje w zasadzie tylko wtedy, gdy wraz z arkuszem maturalnym uczeń odda czyste kartki bez rozprawki.

Co robić, gdy podejrzewasz, że popełniłeś błąd kardynalny?

Podejrzenie popełnienia błędu kardynalnego może pojawić się w momencie, gdy karta egzaminu wciąż znajduje się w Twoich rękach. W takim przypadku najprostszym rozwiązaniem będzie wyeliminowanie zdania lub jego części, do której masz wątpliwości. Jeśli nie jest to możliwe, potencjalny błąd kardynalny możesz zastąpić bardziej ogólnym zdaniem niezawierającym potencjalnie kłopotliwego szczegółu.

Nieco więcej problemów nastręcza popełnienie błędu kardynalnego na egzaminie, który został już oddany. W takim przypadku nie należy od razu wpadać w panikę. Po pierwsze, trzeba upewnić się, czy popełniony błąd kardynalny rzeczywiście nim jest, np. weryfikując pozornie błędną informację w źródłach. Jeśli rzeczywiście okaże się, że zawiera ona nieścisłości, należy realnie i bez emocji ocenić, czy jest to istotny błąd – literówka w nazwisku czy miejscu akcji z pewnością nim nie będzie. Gdy i to okaże się zawodną metodą, po prostu czekaj na wynik. Błąd kardynalny bardzo rzadko jest stosowany w praktyce, więc jest ogromna szansa, że nie zmieni on wyniku Twojej pracy.

Leave a Reply

Skip to content